Scherpstellen

We proberen je altijd opnieuw te inspireren en geven je daarom graag tips en tricks voor fotografie, zodat je zelf aan de slag aan kan met je camera om nog mooiere foto’s te maken. Dit blog hebben we in samenwerking met Focus Magazine samengesteld en geeft je informatie over de software die je kunt gebruiken om jouw foto’s nóg mooier te maken.

Een kwestie van keuzes maken
We verwachten van de moderne techniek snelle en perfecte reacties: onze telefoon moet onmiddellijk contact maken met de familie overzee, het Youtube-filmpje moet direct starten, de foto’s moeten meteen verstuurd worden via Wetransfer. En ook: de camera richten en schieten, met een perfecte belichting en de scherpte precies waar wij die wensten! Toch gaat het daar wel eens mis, omdat we soms vooraf keuzes moeten maken.

tekst en beeld: Mich Buschman

‘Every picture tells a story’, luidt het onder beeldmakers bekende gezegde. Hoe cryptisch soms ook: het plaatje toont ons altijd ‘iets’: een object, een locatie, een dier, een persoon. Vaak in een context; een omgeving bijvoorbeeld die ons meer vertelt over het moment van de dag, het weer, de verhoudingen van de dingen onderling. Het menselijk oog zoekt van nature scherpe elementen op. Zo zal iedereen die de foto van de roos ziet daarnaar kijken en niet naar het onscherp weergegeven huis in de achtergrond. We worden gefrustreerd als datgene wat kennelijk scherp moet zijn weergegeven wazig overkomt. In deze blog staan we stil bij de oorzaken en gevolgen daarvan.

Ontwikkeling
Voor 1985 moesten we met de lenzen op onze camera’s handmatig scherpstellen: aan een scherpstelring draaien en in de zoeker op een matglasbeeld bepalen of het gewenste deel scherp werd. Minolta was de eerste die daar met haar Dynax-camera’s op grote schaal verandering in bracht: er was autofocus! Het principe berustte op het overlappend maken van twee onscherpe beelden. Een motortje in de camera stuurde de scherpstelmodule in de lens aan en als de twee beelden niet scherper konden, stopte het. De beelden waren dan ‘in fase’ en dit systeem werd fasedetectie-autofocus genoemd. Andere merken volgden en de rest is historie.

AF-velden
Tegenwoordig zijn er over een groot deel van het beeldveld autofocussensoren verdeeld, gevoelige en minder gevoelige typen. Op wat zich achter zo’n AF-veldje (of veldjes) bevindt wordt razendsnel scherpgesteld. Bij sommige camera’s bevinden zich AF-velden over het hele zichtbare gebied (met name bij camera’s met APS-C sensoren), bij andere alleen binnen een kader in het centrum. De AF-sensoren reageren op bepaalde lichtsterktes en hebben onderling verschillende functionaliteiten. Dat dit tegenwoordig heel ver gaat en zeer geavanceerd werkt, toont ons de AF-veldverdeling in de Canon EOS-1 DS full-frame camera. De blauwe typen zijn de gevoeligste: de kruissensoren. Maar wat leert ons de praktijk?


Selectie
Als alle AF-velden in werking zijn, zal de camera op het dichtstbijzijnde detail scherpstellen: dus niet op de eenden op de plas, maar op het riet ervóór. Voor groepen kan dat gewenst zijn, zoals in de foto van de scooters. Het diafragma F11 garandeerde bovendien dat een gebied voor en achter deze scooters ook scherp werd. Zou ik op de linker scooter hebben scherpgesteld met het grootste diafragma F2,8, dan zou de rechterscooter onscherp zijn overgekomen. Kies je voor één AF-veld, of een groepje bij elkaar, dan kun je gemakkelijker selectief scherpstellen. In de foto van het meisje met het verfblik heb ik op de bodem scherpgesteld en niet op haar gezicht; een creatieve keuze. Door op de AF-L toets achterop de camera te drukken (autofocus-vergrendeling) bleef de scherpstelling op die afstand staan. Wil je een bewegend onderwerp volgen, dan is de AF-C optie (continu scherpstellend, bij Canon heet die positie AI Servo) passender. Zolang je het autofocusveld over het onderwerp legt blijft het daarop scherpstellen; dichterbij komend en verder weg bewegend. Ideaal voor sportopnames, dieren in beweging en actie-opnames. Zo kun je de man die zich via de ringen verplaatst steeds scherp in beeld houden. Op gewenste momenten druk je de ontspanknop in om foto’s te maken.

 

Waar gaat het mis?
Leg je de autofocus op het verkeerde detail dan zal je onderwerp onscherp verschijnen. Dat kan door je (enthousiasme) komen of door het onderwerp, zoals bij een groep bewegende personen. Maar ook heeft de autofocusmodule enig contrast nodig om scherp te kunnen stellen. Probeer maar eens op een egaal-blauwe lucht scherp te stellen, dat gaat niet. En soms is het simpelweg te donker. Het AF-hulplicht kan je helpen met een lichtpatroon, maar dat reikt maar tot een meter of drie. Bij bewegende objecten zoals wuivend riet heeft de autofocus het ook moeilijk. Soms is de scherpstelslag erg lang, zoals van 0,6 meter tot oneindig, terwijl de actie zich op 50 meter afstand bevindt. Met name bij tele(zoom) lenzen helpt dan een ‘limiter’, een scherpstelbegrenzer, die je instelt op een kortere scherpstelslag van bijvoorbeeld 6 meter tot oneindig. Dichtbij-opnames zijn kritisch in de scherpstelling en daar zijn de meeste lenzen op voorbereid. Het detail in de oude stoomlocomotief werd precies dáár scherpgesteld waar ik dat wilde.

Controle
In de huidige camera’s helpen diverse visuele controles met het juist scherpstellen. Dat geldt vooral voor de AF op het aanraakscherm, te zien in de opname van de roos. Live view is een handig hulpmiddel, temeer omdat we vooraf het detail vergroot kunnen zien. Ook hebben steeds meer camera’s gezichts- en zelfs oogherkenning. De autofocus volgt het gezicht waar op gericht werd en legt daar de scherpstelling op. In de zoeker helpt een oplichtende controle-led.

Handmatig scherpstellen
Soms is handmatig scherpstellen simpelweg de gemakkelijkste èn beste oplossing. De foto van het noorderlicht op IJsland werd met de handmatige scherpstelling op ‘oneindig’ gemaakt. Supergroothoeklenzen lijken alles scherp weer te geven. Dat komt deels doordat de details zo klein zijn. Veilig is dan om de ‘focus peak’-functie aan te zetten. Daarbij wordt het scherpe deel geaccentueerd met felle schitteringen in een vooraf te kiezen kleur. Neem rood daarvoor. Draai je aan de scherpstelring dan zie je dat de schitteringen zich verplaatsen. Een andere eenvoudige manier is de zogenaamde snapshot-instelling te kiezen. Vooral bij vaste brandpunten zoals een F2,8/24 mm kun je een instelling kiezen, waarbij een zeer groot gebied scherp zal worden weergegeven. Bij groepen, landschaps- en interieuropnames is een grote scherptediepte gewenst: van vlak vooraan tot ver weg. Op lenzen met een vast brandpunt, zoals een 24 mm model, zie je in de scherptediepteschaal al het gebied dat scherp zal gaan worden. Staat de afstand ingesteld op 1,5 meter, dan wordt met diafragma F16 het gebied tussen 0,7 meter en oneindig scherp weergegeven, lezen we daar af.



 

Scherptediepte
Niet alleen wáár je de scherpte legt, maar ook tot hoever die mag doorlopen, is dus van belang. De twee foto’s van de koets laten dat zien. In beiden werd op de lantaarn scherp gesteld. De eerste toont een onscherpe achtergrond voor meer sfeer, terwijl de andere meer informatie verschaft. De ingestelde diafragma’s waren F2,0 en F8. Jíj bepaalt dus waarnaar en hóe de kijker de foto benadert. Met de scherpstelling en de scherptediepte realiseer je dat.


Compositieregels

We proberen je altijd opnieuw te inspireren en geven je daarom graag tips en tricks voor fotografie, zodat je zelf aan de slag aan kan met je camera om nog mooiere foto’s te maken. Dit blog hebben we in samenwerking met Focus Magazine samengesteld en geeft je informatie over de software die je kunt gebruiken om jouw foto’s nóg mooier te maken.

 

ZOEK NAAR DE BEELDORDENING DIE JOU BEVALT!

Schilders en tekenaars kunnen de werkelijkheid gemakkelijk naar hun hand zetten: een auto die hinderlijk het zicht ontneemt op de schilderachtige haven, laten zij eenvoudig weg. Een wat saaie lucht krijgt een mediterraan blauw, enkele bloemen tegen de muur worden met enkele penseelstreken vermenigvuldigd… Natuurlijk biedt beeldbewerking aan fotografen tegenwoordig ook soortgelijke mogelijkheden, maar de beeldopbouw is al een gegeven. Het moment ligt vast. In de opname met de koolmees die nèt een pit uit de zonnebloem pikt is niet gemakkelijk  veel aan te passen.

 

Wel heb ik gewacht op het moment en de plaats op de bloem. Een kwestie van weten (hij landde steeds op die plek) en geduld. Er was buiten een flitser neergezet om zonlicht te suggereren. Tientallen opnames waren niet bruikbaar om diverse redenen, met name door verkeerde momenten. De plaats is ‘uit het midden’, op ongeveer een derde op de beelddiagonaal. Beeldmakers benutten die positie in hun beelden. Het is een sterk punt, gebaseerd op de Regel van Derden. CW02 Die stelt, dat je op een van de snijpunten van de vier lijnen een sterk aandachtspunt meegeeft aan het onderwerp. Dit is tevens de bekendste compositieregel. We bekijken ook andere, weliswaar met een vrije blik: het is niet aan te raden slaafs compositieregels op te volgen en daarmee alle spontaniteit en creativiteit te verliezen! De compositie is het ordenen van beeldelementen en dat mag op jóuw manier.

LIJNEN

Maak je graag landschapsfoto’s, dan zijn de lijnen daarin van betekenis. Evenwijdig aan elkaar geven ze gelaagdheid aan, waardoor een gevoel van diepte en afstand kan ontstaan. Kleur- en lichtverschillen kunnen daarbij helpen. Het wazig en blauw verschijnen van de verten, het zogenaamde atmosferisch perspectief, brengt een gevoel van afstand in. Lijnen kunnen ook naar het onderwerp ‘wijzen’, zoals in de foto van de locomotief in het midden.

 

 

SYMMETRIE

In kerken en paleizen zien we vaak symmetrische opstellingen. De macht zetelt in het midden … Vorsten staan vooraan in de groep en in het midden. Symmetrie oogt daardoor zowel statisch als belangrijk. Het brengt rust in de compositie, maar ook is er kans op saaiheid. In de foto van het orkest wordt de symmetrie enigszins doorbroken door de monitor vooraan. Door de iets langere uitsnede wordt de breedte versterkt.

 

STANDPUNT

Een belangrijk aspect in de fotografie is het standpunt. Vat dit letterlijk op: waar ga je staan? Hoger, lager, iets naar echts? Dat kan verrassend uitpakken, omdat iedereen vanuit min of meer dezelfde ooghoogte de dingen ziet. Voor de opname van het ijsblok lag ik gestrekt over twee grote stenen in het water… De zon komt in beeld! Nou, en? Het geeft sprankeling, levendigheid.

MENSEN IN BEELD

Straatfotografen kijken naar mensen en hun gedragingen. Op voor hen interessante momenten maken zij opnames. Daarbij is er altijd sprake van een achtergrond: de ‘coleur locale’ van de winkelstraat, de markt en dergelijke. Met het diafragma bepaalt hij of zij of die achtergrond sterker of zwakker meedoet in de opnames. De man met het felrode vest trekt door dat kledingstuk veel aandacht in het straatbeeld. In de gehele opname staat hij vrij centraal, zijn blik is gericht op een aantal kooien met zangvogels. Zou je hem rechts in beeld plaatsen dan zien we niet waar hij heen kijkt en krijgen de mensen in de achtergrond ook meer aandacht. CW06 Plaats je de man links in beeld, dan volg je zijn blikrichting en geef je blikruimte mee in het beeld. Ook ontstaat er een denkbeeldige wisselwerking tussen de blik van de man en de kooien. CW07 De opname in de Oosterse markt met de man in het wit, omringd door vrouwen in het zwart vertelt ons waar we zijn en de wijzende hand duidt op uitleg. Door deze groep rechts in beeld te zetten krijgt het meer spanning dan wanneer ze in het midden stond.

OMLIJSTING

De in- en uitgang van de soek vormt een frame waardoor we naar buiten kijken. CW09 Zou die omlijsting er niet zijn, dan kijken we tegen een ‘kale straatscène’ aan. De Oosterse vorm duidt op een andere bouwcultuur dan de onze en geeft daardoor impliciete informatie mee.

HERHALINGEN EN PATRONEN

Herhalingen van dezelfde objecten in een beeld kunnen iets decoratiefs daaraan meegeven, zie de foto van de opgestelde strandstoelen. CW10 De camerapositie: evenwijdig aan de opstelling is hier van belang. Ook zien we hierdoor de  horizontale lijnen beter De kleuren met een koud-warm contrast werken aangenaam. Met name bij telefoto’s kan een coulissewerking ontstaan. De dingen in de verte komen dan met minder diepte: platter over en lijken tegen elkaar aan te staan. Leuk als dezelfde patronen doorbroken worden: tussen een rij sinaasappels ligt één citroen, bijvoorbeeld!

SAMENVATTEND

De vraag is, of in onze moderne wereld met veel invloeden uit allerlei werelddelen de oude compositieregels nog wel zo belangrijk zijn. Wij Westerlingen lezen van linksboven naar rechtsonder en dat heeft invloed op onze gehele manier van kijken. Een portret dat van links bovenaf is verlicht en dus rechts schaduwen werpt, ‘leest’ voor ons gemakkelijker dan vanuit de tegenovergestelde richting. Vaak is het fotomoment het belangrijkst. Probeer ook dan oog te houden voor de opbouw van het aankomende beeld. Anticipeer op gebeurtenissen, neem je plaats in; jóuw plaats! Waar wel en waar niet, wàt mag wel in beeld komen en wat niet? Voor reis- en persfotografen is deze manier van kijken een tweede natuur. Altijd kijkend en kadrerend, met en zonder foto- of filmcamera.

Mich Buschman


10 tips voor creatieve natuurfotografie

Denk je dat het mogelijk is om uren bezig te zijn om één bloemetje op allerlei manieren te fotograferen? Ga op de creatieve toer en verlies jezelf in je onderwerp. We gaan in dit blog de diepte in met tips van natuurfotoworkshop.nl. Ontdek of er in jou een creatieve fotograaf schuilt.

Lees meer


CEWE City Photo Challenge Leiden

Afgelopen zaterdag, 2 juni, heeft CEWE Leiden op z’n kop gezet met de tweede editie van de CEWE City Photo Challenge. In de vroege ochtend verzamelden 27 enthousiaste fotografieliefhebbers om deel te nemen aan deze fotowedstrijd.

De deelnemers werden hartelijk ontvangen met appeltaart en een lekker kopje koffie. De organisatie ging van start met de uitleg van de dag en de opdrachten werden uitgereikt. Onder deelnemers zaten hobbyfotografen maar ook een aantal semiprofessionals. Kortom een gevarieerd gezelschap. Na een gezellige groepsfoto werden ze op pad gestuurd.

De camera’s werden uit de tassen gehaald en de groep ging de stad in. De eerste opdracht luidde: "Geef me een fiets en..."
Tientallen foto’s later kwamen de eerste deelnemers bij het tweede verzamelpunt aan in het van der Werfpark. Hier werd de tweede opdracht :"Een stad vol leven..!", flesjes water en wat lekkers uitgereikt. De derde opdracht werd uitgereikt bij de Haven. De opdracht "Wat een drukte....."

Aan het einde van de dag werd de balans opgemaakt en konden de deelnemers onder het genot van een hapje een drankje bijpraten met elkaar, elkaar foto’s bekijken en de beste foto’s inleveren bij de organisatie. Er kan weer teruggekeken worden op een geslaagde dag en op mooie resultaten.

 

De winnaars van de challenge:

Willem Betting - winnaar opdracht 1
Henrietta Blom - winnaar opdracht 2
Eline Brand - winnaar opdracht 3

 

Marion van Schooten - beste serie van de 3 opdrachten


Privacywet

Hoe gaat CEWE om met deze aangepaste wetgeving

Je kan geen krant openslaan of nieuwsapp openen of het gaat over de privacywetgeving. Deze privacywetgeving bestaat natuurlijk al wel een tijdje, maar is recentelijk aangepast om de positie van de betrokkene (de mensen van wie gegevens worden verwerkt) te versterken. Wat houdt dat nou precies in en hoe gaan wij bij CEWE hiermee om? ICT coördinator Benelux, Leo Kruger, legt uit hoe het allemaal zit.

Lees meer


Foto’s bewerken in Google Foto’s

We proberen je altijd opnieuw te inspireren en geven je daarom graag tips en tricks voor fotografie, zodat je zelf aan de slag aan kan met je camera om nog mooiere foto’s te maken. Dit blog hebben we in samenwerking met Van Duuren Media samengesteld en geeft je informatie over de software die je kunt gebruiken om jouw foto’s nóg mooier te maken.

 

Als je met je smartphone foto’s maakt is de Google Foto’s-app een onmisbare applicatie voor het bewerken, bewaren en delen van je foto’s. Google Foto’s geeft je eigenlijk alles wat je verwacht van een foto-app op een smart-apparaat. De app is geschikt voor iPhone, iPad, Android-telefoon en tablet. Daarnaast kun je Google Foto’s ook openen in een browser-venster op je PC en Mac door photos.google.com te typen. Met Google Foto’s kun je je foto’s gratis op de servers van Google veilig stellen. Je krijgt ongelimiteerde opslagruimte bij Google, zolang je foto’s per stuk niet groter zijn dan 16 Megapixel. Naast die automatische opslag, kun je je foto’s er ook prima in bewerken.

Lees meer


10 tips voor macrofotografie

We proberen je altijd opnieuw te inspireren en geven je daarom graag tips en tricks voor fotografie. Zodat je zelf aan de slag kan met je camera om nog mooiere foto’s te maken. Dit blog hebben we in samenwerking met Natuurfotoworkshop.nl samengesteld en we gaan de diepte in. Lees snel verder voor alles over macrofotografie.

Lees meer


Online Photo Challenge tips: De mens op straat

De tweede opdracht van de Online Photo Challenge luidt: De mens op straat. Ook bij deze opdracht hebben wij weer wat tips voor jou in petto. Ook met deze opdracht kun je weer alle kanten op. Er gebeurt van alles op straat en er zijn altijd mensen. Je kan deze mensen ongemerkt fotograferen of vragen of het mag. Dat laatste is het moeilijkste maar levert vaak wel interessante foto’s op.

Lees meer


Online Photo Challenge tips: Lentekriebels

We zijn van start gegaan met de eerste opdracht van de Online Photo Challenge: Lentekriebels. Om jou vast wat op weg te helpen geven wij jou een aantal tips waardoor je nog betere en creatievere foto’s kan maken.

Lees meer


Online Photo Challenge

De maand april staat in teken van de fotografie! Pak je camera erbij en doe mee met onze Online Photo Challenge. Iedere week zullen wij jou via onze facebookpagina een nieuwe fotografieopdracht geven en natuurlijk zijn er leuke prijzen te winnen.

Lees meer